Para mutluluk getirir mi?

Para mutluluk getirir mi?

Yılbaşı geliyor. Milli piyango bayilerinde kuyruklar oluşmaya başladı. Herkesin hedefi belli: Büyük ikramiyeyi alıp masallardaki gibi mutlu mesut bir hayat sürmek. Peki, para mutluluk getirir mi? Bu soruyu sizler için inceledim ve cevabı buldum. Evet, para mutluluk getiriyor sevgili okurlar. Hangi miktarda paranın nasıl şartlarda mutluluk getirdiği ise birçok araştırmanın çıkış noktası.

*

Öncelikle, daha çok paraya sahip olmak, daha fazla mutluluk getirmiyor. En sevdiğim çalışmalardan bir tanesi, kazanılan para ile mutluluğun doğru orantılı olarak artıp artmadığını araştırmış. 2018’de ABD’deki Purdue Üniversitesi’nde yapılan araştırma, farklı ülkelerden ve kültürlerden 1 milyon 700 bin kişinin katıldığı bir anketi inceliyor. Araştırmacıların parayla mutluluğun artışının durduğunu buldukları miktar, 95.000 dolarlık bir birikim. İnsanların sahip olduğu para 95.000 dolar olana kadar, mutlulukları banka cüzdanlarındaki miktar ile doğru orantılı olarak artıyor, ve sonra bu artış duruyor. Örneğin, 80 bin doları olan kadın, 50 bini olandan daha mutlu bir hayat sürerken, bankada 2 milyon doları ya da 200 bin doları olan adam ile 100 bini olan aşağı yukarı aynı zevki alarak sürdürüyorlar hayatlarını.

*

Sadece ne kadar para kazanıldığı değil, nasıl harcandığı da mutluluğu etkileyen en önemli nedenlerden biri olarak önümüze geliyor. Bu konuda değineceğim çalışma 2008 yılında meşhur Science dergisinde yayınlandığında çok ses getiren bir makale. Kanada Vancouver’da bulunan British Columbia Üniversitesi’nden Elizabeth Dunn ve arkadaşları şöyle deney yapmışlar: Büyükçe bir deney grubundaki kişilerin kimisine 5, kimisine 20 dolar vermişler. Tabii ki iki grup da parayı aldığı için mutlu. Daha sonra bu grupları rastgele olarak ikiye ayırıp, ya aldıkları parayı kendileri ya da sevdikleri için harcamalarını söylenmiş, akabinde bu harcamalardan ne kadar keyif aldıklarını sorulmuş. Tahminlerin aksine, 20 doları kendileri için değil, başkaları için harcayanlar daha mutlu olduklarını belirtmiş. İşin daha da ilginci, 5 doları sevdiklerine harcayanların, 20 doları kazanıp kendine harcayanlardan çok daha mutlu oldukları bulunmuş. Kısaca para kazanmak mutlu eder, ama paranın miktarından çok, kiminle ve kimin için harcadığınız mutluluğunuz için daha önemli.

*

Eğlenceli son bir çalışma da bir ürünü tüketirken ona harcadığımız para, o üründen aldığımız keyfi nasıl değiştiriyor sorusunun cevabını arıyor. Cem Yılmaz’ın 2007’de bir gösterisinde yaptığı efsane tespitlerden biridir bu. “Bedava izleyince millet gülmüyor bana, para verip bilet alınca daha çok gülüyor insanlar, hatta karaborsadan fahiş fiyata bilet alanlar var ki onlar her şeye gülüyorlar.” Bundan bir yıl sonra, 2008 yılında, en meşhur bilim kurumlarından olan ve onlarca Nobel ödüllü insanı barındıran CalTech’te (ABD), Hilke Plassmann ve çalışma grubu dahiyane bir deney düzeneği kuruyorlar. İçinde aynı şarabı bulunduran iki şişenin her birine farklı fiyatlı etiketler yapıştırıyorlar.  Sonra soruyorlar katılımcılara, “Hangisi daha güzeldi?”. Etiketi gören kişi, şaraplar tıpatıp aynı olmasına rağmen, pahalı olanı daha lezzetli buluyor. Bazı insanlar var şimdi, anlamazlar bir konudan ama sırf pahalı diye bir şeyin daha iyi olduğunu iddia ederler. İşte bu yüzden araştırmacılar, katılımcıların yalan mı söylediğini, yoksa gerçekten “pahalı” şaraptan daha mı çok zevk aldıklarını anlamak için, deneklerin beyin fonksiyonlarını ölçen fMRI makinesine bağlıyor. Katılımcıların gözlerinin hemen arkasında yer alan ve zevk alma ile ilişkilendirilen medial orbitofrontal cortex bölgeleri, şaraplar aynı olmasına rağmen, etiketi pahalı olanı içerken daha etkin hale geliyor. Yani ne içtiğiniz değil, ne içtiğinizi sandığınız sizin mutluluğunuzu daha büyük ölçüde etkiliyor.

*

Para ve mutluluk, daha derin ve detaylı incelenmesi gereken kavramlar olsa da, konunun uzmanı olmayan biri olarak benim çıkardığım sonuçlar şunlar: Parasızlık mutsuzluğa neden olabilir, ama belli bir miktar paradan fazlası da daha mutlu etmez bizi. Unutmayın, bazen çok isteyip de gidemediğimiz yerler, yiyemediğimiz yemekler, elimizde zaten olanlardan, ulaşabildiklerimizden daha çok keyifli olmayabilir. Sırf daha fazla harcıyoruz diye keyif alıyoruz belki lüks tüketimden. Mutluluk için asıl olan, parayı sevdiklerimiz için harcamak. Hepinize sevdiklerinizin yanı başınızda olduğu, banka hesabınızda onlarla harcayacağınız yeterli miktarda para biriktiği ve mutlu, sağlıklı bir hafta dilerim. Almanya’dan selamlar sevgiler… Daha fazlası ve iletişim Instagram’dan velivuraluslu hesabını kullanabilirsiniz.

Kimler Neler Demiş?

avatar